ਗੀਤਾ ਆਚਰਣ

ਕਰਣ ਤੇ ਅਰਜਨ ਦੋਵੇਂ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਲੜੇ। ਕਰਣ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਰਜਨ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ , ਉਸਦਾ ਯੁੱਧ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਾ ਉਸਦੇ ਬਚਾਓ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਯੁੱਧ ਹਾਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਾਡੇ ਸਭਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਕਰਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ , ਤਜ਼ਰਬੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ , ਪਰ ਕੁੱਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਛਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਬਜਾਇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਾਂ , ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਤਾਂ ਕਿ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਜਾਏ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਗੀਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ — ਇਕ ਆਂਤਰਿਕ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬਾਹਰੀ , ਜੋ ਇਕ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ। ਆਮਤੌਰ ’ ਤੇ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਬਾਹਰੀ ਭਾਗ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ , ਸਾਡੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ , ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਪਾਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ , ਪਰ ਕਰਮਫਲ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਕਰਮ ਦੇ ਵੱਲ ਵਧੀਏ , ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਇਕ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਈ ਵਾਰ ਅਕਰਮ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਹੈ ਅਕਿਰਿਆਸ੍ਰੀਲਤਾ। ਸੰਦਰਭ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਲੋਕ 2.47 ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ (ਰਹਿਮ) ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਤੇ ਕਰਮ ਫਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਤੇ ਖੁਦ ਪ੍ਰਤੀ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਭਾਵ ਹੋਵੇ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡਾ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੱਖਣ ਲਈ ਖਾਣਾ ਵਗੈਰਾ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ( 3.8) । ਸਾਡੇ ਸਤ , ਤਮ ਤੇ ਰਜ ਗੁਣ ਸਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ( 3.5) । ਇਸ ਲਈ ਅਕਰਮ (ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ) ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮਾਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੌਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਮਿੱਥਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ , ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ , ਜਾਤ , ਕੌਮੀਅਤ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖ਼ਬਰਾ...

‘ ਉਹੀ ਅਰਜਨ ਤੇ ਉਹੀ ਅਰਜਨ ਦੇ ਬਾਣ ’ ਨੂੰ ਇਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਇਕ ਸਫ਼ਲ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਯੋਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨ ਕਦੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰ ਗਏ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ‘‘ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਹੀ ਅਰਜਨ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਾਣ (ਤੀਰ) ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦਾ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ , ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ ’’ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਿਲਾੜੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਜਾਂ ਤਰੀਕਾ ਖੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਚੰਗਾ ਐਕਟਰ ਤੇ ਗਾਇਕ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਬੁਰੇ ਵਕਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜ...

ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਕਰਮਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਅਸਫਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਇਕ ਜੋੜਾ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੰੁਦਾ ਸੀ , ਪਰ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਅੱਜ ਜੋ ਵੱਡਾ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ , ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ , ਆਮ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਛਤ ਕਰਮ ਫਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਦ ਸਾਨੂੰ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਲੋਕ 2.47 ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ , ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ , ਪਰ ਕਰਮ ਫਲ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਸਲੋਕ ਨੂੰ ਦਵੰਧ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਵੰਧ ਹੈ , ਅਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਸਦੀ ਵਿਪਰੀਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹੋ ਗੱਲ ਕਰਮਫਲ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ , ਪਰ ਕਰਮਫਲ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ( 2.47) । ਜੇ ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਰਜਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋਵੇ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਰਜਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਸਰਜਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਮਯੋਗੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਲੋਕ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਦੋ ਰਸਤੇ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਰਮਯੋਗੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਤੀਜਾ ਦੇਣਗੇ , ਜਿਸ ਦੀ ਅਸੀਂ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮਤਵ (ਸੰਤੁਲਨ) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਯੋਗੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਲੋਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ , ਆਪਣੇ ਲੌਕਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ , ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਇ...

ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਲੋਕ 2.47 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ , ਉਸਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਜਾਂ ਕਰਮਫਲ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮਫਲ ਸਾਡੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ (ਕਾਰਜ) ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅਕਰਮ ਦੇ ਵੱਲ ਝੁੱਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਗੀਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਲੋਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ’ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਚਮਤਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ( 7.21-7.22) । ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਾਨ ਢੰਗ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖ ਕੇ , ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰਕ ਤੋਂ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ , ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ , ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਗਹਿਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਲੋਕ ਦੇ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਕਰਮਯੋਗ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਕਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਰਮ ਫਲ ਤੋਂ ਹੀ ...