ਗੀਤਾ ਆਚਰਣ

  ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ( 9.20) । ਆਪਣੇ ਪੁੰਨਾਂ (ਚੰਗੇ ਕਰਮ) ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ( 9.21) । ਆਮ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੰੁਨ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ , ਕੋਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ’ ਬਾਹਰ ’ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮਾਂ ’ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਰਗ ’ ਤੇ , ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਦੀਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਿਰਫ ਅਟੱਲ ਸਵੈ ਤੋਂ ਹੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ , ਦਵੰਧਤਾ (ਦਵੰਦਵਾ) ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਉਲਟ ਧਰੁਵੀ , ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਧਰੁਵੀ ਭਾਵਨਾ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਧਰੁਵ...

  ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ‘‘ ਮੈਂ ਵੈਦਿਕ ਰਸਮ ਹਾਂ ; ਬਲੀਦਾਨ ; ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਭੇਟ। ਮੈਂ ਔਸ਼ਧੀ , ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹਾਂ ; ਮੰਤਰ (ਜਪ) ; ਅਜਯ (ਸ਼ੁੱਧ ਮੱਖਣ) ; ਅਗਨੀ (ਅੱਗ) ਅਤੇ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ( 9.16) । ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ , ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਹਾਂ ; ਮੈਂ ਮਾਂ , ਪਾਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਵੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ , ਗਿਆਨ ਦਾ ਟੀਚਾ , ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਓਮ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਰਿਗਵੇਦ , ਸਾਮ ਵੇਦ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਹਾਂ ’’(9.17) । ‘‘ ਮੈਂ ਅੰਤਮ ਟੀਚਾ , ਰਖਵਾਲਾ , ਪ੍ਰਭੂ , ਗਵਾਹ , ਨਿਵਾਸ , ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਤਪਤੀ , ਪ੍ਰਲਯ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅੰਤ) , ਅਤੇ ਨੀਂਹ , ਖਜ਼ਾਨਾ ਘਰ , ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਬੀਜ ( 9.18) ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਰਮੀ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਰੋਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਅਮਰਤਾ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤਯੂ (ਮੌਤ) ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਤਿ (ਅਸਲ ਜਾਂ ਹੋਂਦ) ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਿ (ਝੂਠ ਜਾਂ ਭਰਮ) ਵੀ ਹਾਂ ’’ (9.19) । ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਲਈ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇ , ਤਾਂ ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਵਰਤੇ ਗਏ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗੀਤਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ‘ ਸਤਿ ’ ਅਤੇ ‘ ਅਸਤਿ ’ (2.16) ਨੂੰ ਕਹਾਵਤ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਅਤੇ ਭਰਮਪੂਰਨ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਾਂਖਯ ਯੋਗ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ...

  ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ , ਰਾਜਾ ਵਲੀ (ਬਲੀ) ਅਜਿੱਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅੱਧੀ ਤਾਕਤ ਖੋਹਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਮਾਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਲੀ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਸਿੱਖਾਂਦਰੂ ਹੈ , ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ , ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੈ ( 9.4) ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ , ਇਸ ਮੂਲ ਤੱਥ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਸਾਨੂੰ ‘ ਵਲੀ ’ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ‘‘ ਅਣਜਾਣ , ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਅਲੌਕਿਕ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ , ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ’’ (9.11) । ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਢੇਰ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ , ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਯਕੀਨਨ , ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਦ੍ਰ...

  ਹਿਗਜ਼ ਦਾ ਖੇਤਰ ਇੱਕ ਅਦਿੱਖ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਪੇਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ , ਉਪ-ਪਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਇੰਕਠਾ ਕਰਕੇ ਢੇਰ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਉਪ-ਪਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਪ-ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਲਈ ਹਿੱਗਜ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਹਿੱਗਜ਼ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੈਰਾਡਾਈਮ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ‘‘ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ( 9.4) । ਨਾ ਹੀ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ; ਵੇਖੋ ਮੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮ ਯੋਗ! ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਨਾਲ , ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ’’ (9.5) । ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ , ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ‘‘ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਦੀ ਹੈ , ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਦੇ ਹਨ ’’ (9.6) । ਹਵਾ ਜਾਂ ਚੱਕਰਵਾਤ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ , ਇਹ ਪੁਲਾੜ ...