ਗੀਤਾ ਆਚਰਣ

  ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਰਮ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਤ , ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹਨ , ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਪਰਿਣਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਰਜਨ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਣਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ , ਜਿਵੇਂ ਦਵੰਧ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ , ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਹੈਸੀਅਤ ਰੱਖਣੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਰਚਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਸਾਨੂੰ ਗੁਣਾਤੀਤ ਜਾਂ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਣਾਤੀਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ , ਉਹ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ , ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਕ ਸਾਖਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗਵਾਹ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਤੀਤ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਦਵੰਧਾਤੀਤ (ਦਵੰਧ ਤੋਂ ਪਰੇ) ਵੀ ਹੈ। ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਪੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੇ ਅਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਤੀ...

  ਸਮਾਨਤਾ (ਬਰਾਬਰੀ) ਦਾ ਗੁਣ ਗੀਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਵਰਨਣ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਭਾਵ , ਸਮਾਨਤਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਬੁੱਧੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਤਾਂ ਅਸਾਨ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ , ਅਧਿਆਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਾਂ ਨੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕਈ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ , ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ , ਲਾਭ ਅਤੇ ਹਾਨੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ , ਧਰਮ , ਜਾਤੀ , ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਨਸਲ ਵਰਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ ਤੇ ਪਛਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਾਨ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਖਾਵੇ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਹਿਰਾ ਹੈ। ਸਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਵੇ...

ਸਾਡ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਖੁਦ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਾਂ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ , ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਭੌਤਿਕੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ — ਸਤ , ਤਮ ਤੇ ਰਜ। ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਗੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਸਤ ਗੁਣ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਲਗਾਓ ਹੈ , ਰਜ ਗੁਣ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਸਾਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਆਲਸ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟਰਾਨ , ਪ੍ਰੋਟੋਨ ਅਤੇ ਨਿਊਟਰੋਨ ਦਾ ਮੇਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਇਕ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਸਾਡੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇਕ ਗੁਣ ਦੂਜੇ ਗੁਣ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੋਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲਈ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਚੁੰਬਕ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਚੁੰਬਕੀ ਖਿੱਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ...

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਸੰਪੂਰਨ ਗੀਤਾ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਸਾਖਸ਼ੀ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ) ਜਾਂ ਗਵਾਹ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਝ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਅਸੀਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਰਜਨ , ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ , ਨੇ ਇਕ ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ ਸੀ , ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਲਾਸਤਾ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਯੋਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਯੁੱਧਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਰਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸਾਰੀ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ‘ ਕਰਤਾ ’ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ , ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਹਾਂ। ਭਗਵਾਨ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰਜਨ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ , ਜਾਂ ਇਕ ਗਵਾਹ ਹੈ। 60 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਬੁਰੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਕਾਰਨ , ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਗਵਾਹ ਹੈ , ਨਾ ਕਿ ਕਰਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵ...

ਅਰਜਨ ਮਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ , ਤਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ , ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਜੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿਮਾਗੀ ਸਿਮਰਤੀ (ਯਾਦਾਸ਼ਤ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵਤ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਇਸੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਕੇ , ਉਸ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ , ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਝਾਅ (ਫੀਡ ਬੈਕ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵੀਂ...

‘ ਦਵੰਧਾਤੀਤ ’, ਅਰਥਾਤ ਦਵੈਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ , ਗੀਤਾ ਦਾ   ਇਕ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਆਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜੋ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਭੈੜੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਝਾਕਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਆਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੰਕਾਰ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਵੰਧਾਤੀਤ ਦੀ ਸਮਝ ਸਾਡੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਪਰੀਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਜਾਂ ਦਵੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਨਮ ਦਾ ਵਿਪਰੀਤ ਮੌਤ ਹੈ , ਸੁੱਖ ਦਾ ਵਿਪਰੀਤ ਦੁੱਖ ਹੈ , ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਜਿੱਤ , ਲਾਭ ਦਾ ਹਾਨੀ , ਜੋੜਨਾ ਦਾ ਘਟਾਉਣਾ , ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦਾ ਆਲੋਚਨਾ , ਸ਼ਰਤਾਂ ਸਹਿਤ ਪਿਆਰ ਦਾ ਘਿ੍ਰਣਾ ਆਦਿ ਤੇ ਇਹ ਸੂਚੀ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਭਾਵ ਆਪਣੇ ਆ...

ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉਪਾਅ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਆਤਮ ਪਛਾਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੜਚਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਉਪਾਅ ਹੈ-ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਅਪ੍ਰਗਟ ਜਾਂ ਨਿਰੰਕਾਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੰਡ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗਧੇ ਜਾਂ ਚੋਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੀਏ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ , ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ/ਸੁਖੀ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ/ਦੁਖੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇ ਉਪਯੋਗੀ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਕਨੀਕ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਵੀ ਦੋ ਧਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਉਪਾਅ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੰਡ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ...