Posts

Showing posts from May, 2026

171. ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਦਾ ਡਰ

Image
  ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ , ‘‘ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ , ਕੋਈ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਰੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ ( 11.21) । ਰੁਦਰ , ਆਦਿਤਿਆ ਆਦਿ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ( 11.22) । ਕਈ ਮੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ , ਕਈ ਬਾਹਾਂ , ਪੱਟਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰ , ਕਈ ਪੇਟ , ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਬਲਵਾਨ ਸਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ , ਇਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ ( 11.23) । ਤੈਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿੰਮਤ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ( 11.24) । ਭਿਆਨਕ ਤਸਕਰਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ , ਮੈਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ’’ (11.25) । ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਡਰ ਅਤੇ ਪੱਖ (ਉਮੀਦ) ਧਰੁਵੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ , ਇੱਕ ਪੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ , ਡਰ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ. ਕਿਰਪਾ ਪਰਮਾਤਮਾ , ਪਰਿਵਾਰ , ਬੌਸ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਰ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਪੱਖ ਦੀ ਮੰਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਤਾਂ ਡਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ...

170. ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ’ਤੇ

Image
  ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ , ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ , ਅਤੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ( 11.14) ਅਰਜੁਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ , ‘‘ ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ , ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ; ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ , ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ , ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ( 11.15) । ’’ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੇਅੰਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਬਾਹਾਂ , ਢਿੱਡਾਂ , ਮੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੱਧ ਅਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ( 11.16) । ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਾਜ ਦੇ ਨਾਲ , ਗਦਾ ਅਤੇ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਲੈਸ , ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਜੋਤਿ ਦੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ , ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ ( 11.17) । ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ , ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ , ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਅਟੱਲ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ ; ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੀਵ ਬਣੋ ( 11.18). ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ , ਮੱਧ ਜਾਂ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋ ; ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਹਨ ; ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ ; ਤੁਹਾਡੇ ...

169. ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨ

Image
  ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ( 11.9) ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ (ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ) ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ , ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ , ਬ੍ਰਹਮ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ , ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਹਨ ( 11.10 ਅਤੇ 11.11) ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਚਮਕ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ( 11.12) । ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ( 11.13) ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਖਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ( 11.8) । ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ( 11.5) ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ , ਸ਼ਾਨਦਾਰ , ਬਹੁਰੰਗੀ , ਅਤੇ ਬਹੁ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ; ਆਦਿਤਿਆ , ਵਾਸੁ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ( 11.6); ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ( 11.7) । ਬ੍ਰਹਮ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕੇ। ਡੂੰਘੇ ਪੱਧਰ ’ ਤੇ , ‘ ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ , ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਹਾਂ ’ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦਰਦ ...