ਗੀਤਾ ਆਚਰਣ

  ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ( 11.55) ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ , ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ (ਭਗਤੀ) ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ , ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ) ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ (ਸਾਕਾਰ) ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰਿਆ ਅਤੇ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ , ‘‘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਅਡੋਲਤਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ (ਰੂਪ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ (ਨਿਰਾਕਾਰ-ਨਿਰਕਾਰ , ਨਿਰਗੁਣ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ’’(12.1)? ਇਤਫਾਕਨ , ਸਾਰੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਿਆਪਕ ਮਾਰਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਮਨਮੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਰਮ (ਕਿਰਿਆ) ; ਬੁੱਧੀ (ਬੁੱਧੀ) ਲਈ ਸਾਂਖਿਆ (ਜਾਗਰੂਕਤਾ) ਅਤੇ ਦਿਲ ਲਈ ਭਗਤੀ (ਭਗਤੀ)। ਯਕੀਨਨ , ਉਹ ਤੰਗ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਾਸ-ਕਰਾਸਿੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਲੜੀ ( 3.42) ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ; ਬੁੱਧੀ ਮਨ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੇਦਾਂ , ਰਸਮਾਂ ਜਾਂ ਦਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ( 11.53) । ਇਹ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ’ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਰਮ...

  ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਡਾਕਟਰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਫੋਟੋ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਆਦਮੀ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਉਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਫੋਟੋ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ। ‘ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗਾ ’ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ , ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ। ਹਿੱਲ ਗਿਆ , ਅਰਜੁਨ ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ , ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਗੋਲਪੋਸਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪਮ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ...