ਗੀਤਾ ਆਚਰਣ

  ਗੀਤਾ ਦਾ ਸਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਸੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ , ਲਾਭ ਅਤੇ ਹਾਨੀ , ਜਿੱਤ ਤੇ ਹਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ( 2.38) । ਇਹ ਸਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੋ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕਰਮ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸੁੱਖ , ਲਾਭ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਦੁੱਖ , ਹਾਨੀ ਜਾਂ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਕਰਮਯੋਗ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਕਰਤਾ , ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਕਰਮ ਫਲ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਰਮਫਲ ਨੂੰ ਸੁੱਖ/ਦੁੱਖ , ਲਾਭ/ਹਾਨੀ , ਅਤੇ ਜਿੱਤ/ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ (ਸਮਾਨਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਕ ਢੰਗ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤਾਪਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਖਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਈਏ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਲਿਆਈਏ ਕਿ ਇਸ ਜੀਵਨ ਰੂਪੀ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਜ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਵਧਰਮ ( 2.31-2.37) ਅਤੇ ਪਰਧਰਮ ( 3.35) ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ( 18.66) । ਅਰਜਨ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਹਉਮੈ ਕੇਂਦਰਿਤ ਭੈਅ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਣ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਣ-ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਨਾ ਉਸਦਾ ਖੱਤਰੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ , ਸਵਧਰਮ ਹੈ ( 2.34-2.36) । ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਅਰਜਨ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਇਕ ਖੱਤਰੀ ਲਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈੜਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਵਧਰਮ ਭਾਵੇਂ ਦੋਸ਼ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ , ਪਰੰਤੂ ਪਰ-ਧਰਮ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਸਵਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ , ਕਿਉਂਕਿ ਪਰ-ਧਰਮ ਭੈਅ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ( 3.35) । ਸਾਡੀਆਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਧਰਮ ਅਸਾਨ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਲਗਦਾ ਹੈ , ਦੁਆਰਾ ਆਸਾਨ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਫ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ , ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਂਤਰਿਕ ਸਵਧਰਮ ਲਈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਮ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਵਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ( 2.31-2.37) ਅਤੇ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਚਾਹੀ ਲੜਾਈ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੁਆਰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ( 2.32) ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਵਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ , ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣੋਗੇ ( 2.33) । ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਸ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਵਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ , ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਰੇ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਰਜਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ , ਵਚਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਅਰਜਨ ਵਿੱਚ ਸੁਮੇਲਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਰਜਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਵਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁੱਧ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਮੇਲਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਬੇਮੇਲਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ , ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨ , ਪ੍ਰੋਟਾਨ ਤੇ ਨਿਊਟ੍ਰਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ , ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਸਭ ਤਾਲਮੇਲ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਅਨੰਦ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਰੇਡੀਓ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਹੋਵੇ। ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਵਧਰਮ (ਆਪਣਾ ਧਰਮ) ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ( 2.31-2.37), ਅਤੇ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੱਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੜਨ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ( 2.31) । ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਸਵਧਰਮ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਥਾਈ , ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖੁਦ ਦੇ ਧਰਮ (ਸਵਧਰਮ) ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਕਦਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ , ਅਤੇ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਰਮ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ’ ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਸਾਡੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ , ਦੂਜਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ ਸਾਡੇ ਖੁਦ ਦੇ ਧਰਮਾਂ (ਸਵਧਰਮ) ਅਨੁਭਵਾਂ , ਗਿਆਨ , ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅਸਥਿਰ ਮਸਤਕ (ਮੱਥਾ) ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜੋੜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਨਸਿਕ ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਵਧਰਮ (ਖੁਦ ਦਾ ਧਰਮ) ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੱਤਰੀ ਸ਼ਤ ਅਤੇ ਤਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ।   ਸ਼ਤ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੱਟ , ਚੋਟ ਅਤੇ ਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣਾ। ਖੱਤਰੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੱਟ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ , ਕੁੱਝ ਇਸ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦੇ ਹਨ , ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ‘ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ’ (None) ਜਾਣਦਾ ਹੈ ( 2.29) । ‘ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ’ (None) ਇਕ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ (ਆਤਮਾ) ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਕ ਦਰਸ਼ਕ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਨਮਕ ਦੀ ਬਣੀ ਗੁੱਡੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰਚੰਡ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਹੀ ਭਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਮਕ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਹੁਣ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਇਕਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਕ (ਨਮਕ ਦੀ ਗੁੱਡੀ) ਖੁਦ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ (ਸਮੁੰਦਰ) ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਏਕਤਾ ਲਿਆਉਣਾ ਹੀ ਹੈ। ਨਮਕ ਦੀ ਗੁੱਡੀ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਤਮਾ ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਮਾਰਦੀ ਹੈ , ਸਿਰਫ਼ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਹੀ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ , ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ , ਸਨਾਤਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਨਵੇਂ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ , ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੌਤਿਕ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ 2.19, 2.20 । ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਅੰਤਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਚਨ ਇਕਦਮ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਊਰਜਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਬੱਲਬ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਹੈ ਕੋਈ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਕ ਬੱਲਬ ਦਾ ਇਕ ਸੀਮਤ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਿਊਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਬੱਲਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਪਰ ਬਿਜਲੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ...

ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜਨ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ , ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰ ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਲਈ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ( 2.25) । ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਵਿਅਕਤ ਸਨ , ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਅਵਿਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ( 2.28) । ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ   ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦਾ ਮ ੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਲਹਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ , ਅਕਾਰਾਂ , ਤੀਬਰਤਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਜਿੱਥੋਂ ਉੱਠੀਆਂ ਸਨ , ਵਾਪਸ ਉਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਡੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤ ਜਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਬਿਰਖ ਬਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਬਿਰਖ ਅਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਬੂਟੇ ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋ...