182. ਕਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ

 

ਦਿਮਾਗ (ਸੇਰੇਬ੍ਰਮ) ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਸੱਜਾ ਪਾਸਾ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ’ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਖੱਬਾ ਪਾਸਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਤਰਕਪੂਰਨ ਕਾਰਜਾਂ ’ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੀਤਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੱਜਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਤੀ (ਭਕਤੀ) ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੱਬਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ (ਸਾਂਖਿਆ) ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ (ਕਿਰਿਆ) ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ।

ਸਾਂਖਿਆ ਪੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਾਂ (3.5, 3.27)। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਣ ਹੀ ਅਸਲ ਕਰਤਾ ਹਨ। ਭਗਤੀ ਪੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।

ਭਗਤੀ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ‘‘ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਟੀਚਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਵੇਕਲੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। (ਸੰਸਾਰ), ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕਮਿਕ ਹੈ’’ (12.6-12.7)।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਨਿਮਿਤ-ਮਾਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਚਾਕੂ ਸੱਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਉਲਝੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਭੋਗਤਾ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਕੂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਇਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਦੂਸਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ‘ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ’ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਿਆਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਪੁਨਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੰਭਾਵਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਰਦ (ਮੌਤ) ਅਤੇ ਅਨੰਦ (ਜਨਮ) ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦੀਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ (ਮੋਕਸ਼) ਹੈ।